Wat is een burn out en welke klachten kan acupunctuur verlichten?
Burnout wordt gekenmerkt door een fysisch en mentaal uitgeput zijn, geen energie of motivatie hebben, meestal als gevolg van te lang over zijn grens gegaan te zijn.
In de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG) maakt men een onderscheid tussen een burn out (BO) en een pre-burn out (PBO) stadium.
Een pre-burn out wordt gekenmerkt door:
- Slapeloosheid, moeilijk inslapen of vroeg wakker worden
- Snel vermoeid voelen na activiteit of inspanning
- Een geagiteerd, opgedraaid gevoel
- Ervaren van stress
- Gevoel van leegheid of afwezigheid van energie
- Geen plezier ondervinden in het werk
- Mood swings, snel prikkelbaar
- Heel emotioneel, snel wenen
- Hyperventilatie onder stress
- Verminderde fysieke conditie
- Gemakkelijk of snel ziek worden
- Spier- of gewrichtspijnen
Een burn out wordt gekenmerkt door :
- Een mentale en fysieke vermoeidheid en kwetsbaarheid, die niet schijnt te verbeteren met rust
- Verminderd concentratie vermogen
- Minder of niet in staat om na te denken, te studeren of dingen te onthouden
- Vertraagde mentale en fysieke reacties
- Hyperventilatie
- Het onvermogen om te voldoen aan de fysieke vereisten van het dagelijkse leven
- Slaapstoornissen, veel dromen of nachtmerries
- Hartkloppingen
- Abnormaal veel transpireren
- Verminderde eetlust, losse stoelgang
- Onregelmatige cyclus
- Verminderde libido en verminderde sexuele activiteit
Uiteraard moet bij elke vorm van vermoeidheid de differentieel diagnose worden gesteld met :
- Vermoeidheid tijdens normale dagelijkse activiteit wanneer deze zwaar geweest waren of wanneer men door bepaalde omstandigheden te weinig geslapen heeft
- Vermoeidheid bij kinderen of bij ouderen
- Vermoeidheid bij chronische ziektes of bij kanker. Hierbij wordt meestal eerst de diagnose van de onderliggende aandoening gesteld, en is er een kader waarin de nadien ontwikkelende vermoeidheid kan geplaatst worden.
- Vermoeidheid na bepaalde virale infecties ( mononucleosis, COVID, … )
- CVS of chronisch vermoeidheidssyndroom
- Vermoeidheid bij depressie
Oorzaken pre-burn out en burn out in termen van Traditionele Chinese Geneeskunde
Net zoals in Westerse Geneeskunde (WG) wordt een langdurige stresstoestand en overwerken gezien als oorzaak van PBO en BO.
In tegenstelling tot WG spelen in TCG ook onaangepaste voeding, alsook karakter, leeftijd en constitutie een rol bij het ontstaan van PBO.
Dit verklaart waarom onder gelijkaardige aanhoudende stresserende en overdrukke werkcondities bepaalde personen een PBO zullen ontwikkelen en andere niet.
Aanpak en behandeling van pre-burnout en burnout in Traditionele Chinese Geneeskunde
In TCG maakt men dikwijls een onderscheid tussen Exces (een teveel), en Deficiëntie (een tekort).
Een PBO stadium is meestal een Exces
Hiertoe behoren een stagnatie van Qi van het Leversysteem, al dan niet gecombineerd met een Qi of Bloed Deficiëntie. (In dit laatste geval gaat het dan om een combinatie van Exces en Deficiëntie.)
Praktisch gezien is deze stagnatie van Qi van het Leversysteem dikwijls het gevolg van frustratie en onmacht door de discrepantie tussen wat je wil bereiken en de beperkingen die de werksfeer of werkomgeving met zich meebrengt waardoor je de doelstellingen niet kunt bereiken. Teveel werkdruk, te beperkte tijdsspanne om een opdracht te voltooien, onaangename werksfeer, ongezonde concurrentie tussen de collega’s, weinig begrip van de directeur of de verantwoordelijke.
Deze situaties leiden tot een stagneren van de Qi van het Leversysteem, wat op zich dan andere on-evenwichten in gang zet, met ontwikkelen van hoger vermelde klachten.
In termen van TCG kan een stagnatie van Qi van het Leversysteem aanleiding geven tot ‘opstijgende Yang’ van het Leversysteem, of ‘opflakkeren van Vuur’ van Lever- of Hartsysteem, of kan het andere systemen, zoals Long-, Maag- of Miltsysteem, negatief beinvloeden, wat het aantal klachten doet toenemen (Hyperventilatie, gebrek aan eetlust, losse stoelgang,…)
Al deze patronen kunnen worden gezien in een PBO stadium.
Het geheel van de klachten bij verschillende patiënten met PBO is licht verschillend, en dit laat een ervaren arts acupuncturist toe om deze van elkaar te onderscheiden en de behandeling af te stemmen op de noden van de persoon
Bloed, Lever- en Hartsysteem, geschreven met hoofdletter, zijn begrippen uit de TCG, die hoewel ze dezelfde benaming hebben als de organen die we in WG kennen, niet dezelfde inhoudelijke waarde hebben. Lever is dus niet hetzelfde als Leversysteem !
Bij een BO gaat het meestal om een Deficiëntie
De meest frequent voorkomende zijn :
- Deficiëntie van Qi van het Miltsysteem
- Deficiëntie van Qi en Bloed van het Hartsysteem
- Deficiëntie van Qi van het Niersysteem
Immers, hier heeft een langdurige toestand van Exces in het PBO stadium veel van het lichaam gevergd, zowel mentaal als fysiek, waardoor het lichaam uiteindelijk gaat decompenseren en verschillende lichaamssystemen, die nodig zijn voor ons algemeen gevoel van welbehagen en normaal functioneren, in deficiet geraken.
Op basis van het algemeen beeld, de klachten evenals leeftijd, karakter, constitutie van de patiënt kan de behandelende arts acupuncturist dan verder differentiëren om de best aangepaste behandeling op te starten.
Tips bij burnout
Zowel in PBO als in BO kunnen naast acupunctuur ook Chinese kruiden de toestand van de patiënt helpen verbeteren.
Daarnaast kan het letten op voeding, eventuele psychologische ondersteuning, stressmanagement of gecontroleerd opstarten van fysieke activiteit een meerwaarde zijn.