Spastisch colon, ook bekend als Prikkelbare Darm Syndroom (PDS of IBS), kan gepaard gaan met buikpijn, een opgeblazen gevoel en wisselende stoelgang. In deze pagina lees je hoe acupunctuur in sommige gevallen ondersteuning kan bieden bij deze klachten, welke aanpak mogelijk is en wanneer het zinvol is om professioneel advies in te winnen.
Wat is spastisch colon of Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)?
Spastisch colon of Prikkelbare Darm Syndroom (IBS of Irritable Bowl Syndrome) verwijst naar een mobiliteitsstoornis van de dikke of dunne darm. Het betreft een puur functionele klacht van het maagdarmstelsel, zonder structureel anatomische, biochemische of infectieuze oorzaken.
De klachten kunnen zich zowel ter hoogte van de maag als de darmen manifesteren, al dan niet in combinatie met meer algemene symptomen. De vastgestelde symptomen zijn niet specifiek voor spastisch colon alleen ; onderliggende condities zoals voedsel intoleranties, infecties, tumoren of systeemaandoeningen moeten steeds uitgesloten worden.
Opstoten van IBS kunnen worden uitgelokt door bepaalde voedingstoffen, emotionele factoren , hormonale invloed of na infectie.
Behandeling in Westerse Geneeskunde
Westerse Geneeskunde (WG) maakt gebruik van een combinatie van dieet en verandering van levensstijl als preventie. Bij de meer acute opstoten of voor de emotioneel mentale conditie kan medicatie worden voorgeschreven, om pijn te onderdrukken of meer rust te brengen.
Voor een groot aantal van de klachten zoals flatulentie of winderigheid, opzetting van buik of maag, borborygmi ( broebelingen ) in de buik, aanhoudend ongemak ter hoogte van bepaalde zones in de buik, een vals gevoel van dringend naar het toilet te moeten gaan,…is er geen efficiënte medicatie of aanpak binnen de Westerse Geneeskunde.
Definitie spastische colon in Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM)
In termen van Chinese geneeskunde wordt spastisch colon niet als één afzonderlijke entiteit gezien.
Op basis van het globale klachtenpatroon van de patiënt (inclusief de eventuele niet-maagdarm klachten) evenals zijn leefgewoontes, constitutie, karakter, voedingspatroon en leeftijd wordt een patroondiagnose gemaakt.
Tot de klachten die zich kunnen voordoen behoren :
- Buikpijn, abdominale opzetting of opgeblazen gevoel
- Darmkrampen
- Constipatie, diarree of afwisselend constipatie en diarree
- Winderigheid
- Gevoel van dringende stoelgang, zonder effectief te kunnen gaan
- Gevoel dat de darmlediging niet volledig is
- Pijn ter hoogte van de anus
- Misselijkheid, braken, opgezette maag, zwaar gevoel op de maag
- Lucht opboeren, zure oprispingen
Ook niet maagdarm gerelateerde klachten kunnen worden gezien bij IBS
- Hoofdpijn
- Vermoeidheid
- Angstgevoelens, depressie of overprikkelbaar
- Verminderde concentratie
- Rugpijn
- Gevoel van een krop in de keel
Pathologie in Traditionele Chinese Geneeskunde
In termen van TCM zijn de twee orgaansystemen die altijd betrokken zijn bij spastisch colon: het Miltsysteem en het Leversysteem.
Het Maagsysteem ontvangt de voeding. Het Miltsysteem is dan verantwoordelijk om de onpure substanties te verwijderen via de darmen ( stoelgang ) en de pure, de essentieel bruikbare substanties, te sturen naar het Long- en Hartsysteem, om zo de Qi en het Bloed van het lichaam aan te vullen. ( Analoog in WG zijn voeding, evenals zuurstof immers levensnoodzakelijk)
Bij een zwak Miltsysteem is die transportfunctie niet optimaal en ontstaan er dus maagdarmklachten.
De termen die men een hoofdletter worden aangeduid (Qi, Bloed, Miltsysteem, Leversysteem, Damp,…) zijn begrippen die eigen zijn aan de Chinese geneeskunde, en dus duidelijk verschillend van begrippen met dezelfde naam die wij kennen (milt, lever, damp, …).
Veel voorkomende patroondiagnoses en hun symptomen
Deficiëntie van het Miltsysteem
Overwerk, onregelmatig dieet, overdenken, piekeren, overbezorgdheid, zittend werk, te weinig fysieke beweging zijn alle factoren die de Qi van het Miltsysteem kunnen verzwakken.
De Qi is dan niet sterk genoeg om transport van afvalstoffen en pure substanties te regelen.
Bij gebrek aan transport van Qi en Bloed is er niet alleen een Deficiëntie van Qi en Bloed, maar ontstaat ook een stagnatie van Qi van het Leversysteem en kunnen zich de daaraan gekoppelde emotionele stoornissen ontwikkelen.
Veel geziene klachten zijn :
- Losse stoelgang of diarree
- Hogere frequentie van aantal beurten stoelgang
- Broebelingen of borborigmi
- Minder eetlust
- Volheidsgevoel of matige opzetting in maag of darmen
- Vermoeidheid
- Zwak gevoel op de benen
- Bleke gelaatstint
Stagnatie van Lever Qi met Deficiëntie van Milt Qi
Emotionele frustratie, kwaadheid, prikkelbaarheid, zijn alle factoren die het Leversysteem beïnvloeden. Het Leversysteem is verantwoordelijk voor een vrije flow van Qi in het lichaam. Verstoring van het Leversysteem leidt tot stagnatie van Lever Qi . In de Chinese Geneeskunde stelt men dat het Leversysteem het Miltsysteem controleert en domineert. Een stagnatie van Lever Qi verstoort de normale functie van het Milt- en Maagsysteem, met maagdarmklachten tot gevolg.
De gevisualiseerde klachten zijn:
- Eerder constipatie of kleine bolvormige stoelgang
- Afwisselen diarree en constipatie
- Stoelgangsdrang maar moeilijk of niet kunnen gaan
- Lucht opboeren
- Gevoel van druk op ribben of borstkas
- Opgeblazen voelen, soms sterk opgezette buik, dikwijls stress gerelateerd
- buikpijn
- Depressie, prikkelbaarheid, stemmingswisselingen
- Premenstrueel syndroom
Andere patronen bij verdere ontwikkeling
Eens Milt Qi Deficiëntie en Lever Qi stagnatie ontstaan, kunnen nog meerdere patronen zich over verloop van tijd ontwikkelen :
Lever Qi stagnatie kan aanleiding geven tot:
- Bloedstase, waarbij de pijnklachten sterker uitgesproken zijn
- Opstijgen van Yang van het Leversysteem, met ook meer algemene klachten
- Hitte, met constipatie, zure oprispingen en verhoogde prikkelbaarheid, hoofdpijn
- Op termijn mogelijks Yin Deficiëntie, als gevolg van Hitte
Milt Qi Deficiëntie kan aanleiding geven tot:
- Dampvorming met obesitas of zwaarlijvigheid, slijmen in de stoelgang
- Qi en Yang Deficiëntie van het Niersysteem met diarree vroeg in de ochtend, buikpijn die verbetert met applicatie van warmte en ook meer algemene klachten
Combinatie van beide kan aanleiding geven tot
- Damphitte met slecht ruikende losse stoelgang, brandend gevoel ter hoogte van de anus
- Stagnatie van Voedsel ter hoogte van de maag, met zwaar en volheidsgevoel op de maag
Dit zijn slecht enkele van de mogelijke patronen die gezien worden bij IBS.
Gewoonlijk wordt een patroon niet in zijn zuivere vorm aangetroffen, maar zijn meerdere patronen tegelijk aanwezig, elk in verschillende mate.
Behandeling van spastische colon in TCM
In WG leidt één diagnose tot één behandeling. In TCM is de behandeling gebaseerd op de patroondiagnose.
Twee patiënten die éénzelfde ziekte vertonen kunnen een verschillende behandeling krijgen opdat de behandeling niet alleen bepaald wordt door de ziektesymptomen, maar ook door de persoon zelf; zijn leeftijd, constitutie, karakter, eetgewoontes,…
Er is dus niet één vaste formule van Chinese kruiden, noch één vaste combinatie van acupunctuurpunten die gebruikt wordt bij één aandoening, in casu IBS. De behandeling is persoon specifiek en behandelt zowel de Pathogene Factoren (Qi stagnatie, Damp, Hitte,… als de onderliggende Deficiëntie. Dit betekent dat niet alleen de maagdarmklachten worden onderdrukt, maar dat ook de kans of voorbeschiktheid om deze te ontwikkelen wordt onderdrukt.
En net zoals in WG kan een eventuele aanpassing van dieet of levensstijl aangewezen zijn.
Wat kan je verwachten van een behandeling?
In het algemeen is het effect van acupunctuur en Chinese kruiden bij IBS heel goed, en duidelijk beter dan wat met Westerse Geneeskunde kan bereikt worden. Het aantal patiënten met IBS die in mijn praktijk langskomen is dan ook groot.